Richtlijn
Palliatieve sedatie
Medicatie
fenobarbital
Verwerking
Voor acute sedatie: bolus 200 mg sc.
Dosis afhankelijk van symptoomcontrole.
Onverdund toedienen. Zie tekst richtlijn.
Overleg ALTIJD met consultatieteam palliatieve zorg; Op basis van de setting, de ervaringen de praktische mogelijkheden wordt in overleg het meest geschiktemiddel gekozen.
Dosering
Continue palliatieve sedatie: oplaaddosis 200 mg s.c. (verdeeld over 2 subcutane insteekopeningen), met aansluitend continue toediening fenobarbital 40 mg/uur s.c.; Bij onvoldoende effect bolus van 200 mg s.c. iedere 4 uur; Bij onvoldoende effect na 24 uur ophogen naar 60 mg/uur s.c.; Bij voorgaand drugsgebruik of voorgaand gebruik van (hoge doseringen) sedativa kunnen soms hogere doseringen nodig zijn. De dosering fenobarbital kan in deze situaties opgehoogd worden tot 150 mg/uur s.c.
Bijwerkingen
Sufheid en lusteloosheid treden vooral op in het begin van de behandeling. Verder zijn gemeld hoofdpijn, nystagmus, dubbelzien, duizeligheid, ataxie, misselijkheid, braken, osteomalacie, Dupuytren-contractuur, acute psychotische reacties en overgevoeligheidsreacties waaronder exfoliatieve dermatitis, delirium en hyperpyrexie.
Het aantal absences kan toenemen. Bij kinderen kunnen gedragsstoornissen optreden, zoals prikkelbaarheid, agressie, slaapstoornissen en hyperactiviteit.
Bij ouderen kunnen agitatie en verwardheid optreden. Kan een aanval van acute porfyrie uitlokken. Bij langdurig gebruik kunnen optreden verminderde botmineraaldichtheid, osteopenie, osteoporose en botbreuken.
Interacties
Toename fenobarbital: de concentratie stijgt door valproïnezuur en stiripentol.
Afname fenobarbital: de instelling op fenobarbital kan tijdelijk worden beïnvloed tijdens behandeling met etoposide, methotrexaat (‘high dose’) en teniposide, met als mogelijk gevolg een te lage fenobarbitalconcentratie. Andersom kan de concentratie van etoposide, methotrexaat en teniposide dalen door fenobarbital. Dit ‘omgekeerde effect’ op het oncolyticum is echter ondergeschikt aan het effect op fenobarbital.
Fenobarbital verlaagt de concentratie van: CYP3A4-substraten en van chloorpromazine, dabigatran, digoxine, edoxaban, bepaalde HCV-middelen (sofosbuvir, ledipasvir, velpatasvir, voxilaprevir), bepaalde HIV-middelen (HIV-proteaseremmers, cabotegravir, maraviroc, dolutegravir, efavirenz, etravirine, nevirapine, rilpivirine, cobicistat, raltegravir, doravirine), lamotrigine, letermovir, relugolix, theofylline, thyreomimetica, tricyclische antidepressiva, verapamil, VKA’s en voriconazol.
abirateron, alprazolam, anticonceptiva (pil, pleister, vaginale ring, de minipil met desogestrel, het implantaat met etonogestrel), antipsychotica (aripiprazol, broomperidol, cariprazine, clozapine, haloperidol, quetiapine, risperidon, sertindol), apixaban, (fos)aprepitant, atorvastatine, azolen (isavuconazol), bedaquiline, bictegravir, brexpiprazol, buspiron, CDK4- en CDK6-remmers (abemaciclib, palbociclib, ribociclib), cobicistat, bepaalde corticosteroïden (cortison, deflazacort, dexamethason, fludrocortison, hydrocortison, methylprednisolon, prednisolon, prednison), darolutamide, diënogest, disopyramide, doxycycline, duvelisib, ebastine, eravacycline, fentanyl, fesoterodine, finerenon, fostemsavir, guanfacine, bepaalde HCV-middelen (voxilaprevir, elbasvir/grazoprevir, glecaprevir/pibrentasvir), bepaalde HIV-proteaseremmers (atazanavir, darunavir, fosamprenavir), idelalisib, bepaalde immunosuppressiva (ciclosporine, everolimus, sirolimus, tacrolimus, temsirolimus), irinotecan, ivabradine, ivacaftor, ivosidenib, kinidine, lenacapavir, levonorgestrel (als noodanticonceptie), lurasidon, macitentan, maribavir, mefloquine, methadon, midazolam, mifepriston, mirtazapine, netupitant, nirmatrelvir/ritonavir (dit geldt niet voor rifabutine), olaparib, oxycodon, panobinostat, perampanel, rivaroxaban, simvastatine, (de actieve metaboliet van) tamoxifen, ticagrelor, tofacitinib, tolvaptan, topiramaat, tyrosinekinaseremmers (acalabrutinib, afatinib, avapritinib, axitinib, bosutinib, brigatinib, cabozantinib, capmatinib, ceritinib, cobimetinib, crizotinib, dabrafenib, dasatinib, encorafenib, entrectinib, erlotinib, fedratinib, gefitinib, gilteritinib, ibrutinib, imatinib, lapatinib, larotrectinib, lorlatinib, midostaurine, nilotinib, neratinib, nintedanib, osimertinib, pazopanib, pemigatinib, pirtobrutinib, ponatinib, ruxolitinib, selpercatinib, selumetinib, sorafenib, sunitinib, zanubrutinib), upadacitinib, ulipristal, venetoclax, voclosporine, zolpidem, zonisamide en zopiclon.